Mısır piramitleri nasıl yapıldı? Kanıtlar ve hipotezler

Piramitlerin taşlarının nereden geldiği, kimlerin çalıştığı büyük ölçüde biliniyor. Blokların nasıl yükseltildiği ise hâlâ tartışılıyor. Kesin bilgileri ve hipotezleri ayırdık.

Mısır piramitleri, ücretli ve örgütlü işçi ekipleri tarafından, büyük ölçüde yakındaki taş ocaklarından çıkarılan kireçtaşı bloklarla, bakır aletler, kızaklar, ip ve rampalar kullanılarak inşa edildi. Taşların kaynağı, işçilerin kim olduğu ve lojistiğin nasıl yönetildiği arkeolojik kanıtlarla büyük ölçüde aydınlatıldı. Ancak blokların piramidin üst katlarına tam olarak hangi yöntemle çıkarıldığı hâlâ kesinleşmedi; bu konuda birden fazla hipotez bulunuyor.

Büyük Piramit hakkında kesin olarak ne biliniyor?

Giza'daki Büyük Piramit, Eski Krallık döneminde, MÖ 26. yüzyılda firavun Keops (Khufu) için yapıldı. Özgün yüksekliği yaklaşık 146,6 metre olan yapı, dış kaplama taşlarını ve tepe taşını kaybettiği için bugün yaklaşık 138,5 metredir. Yaklaşık 2,3 milyon taş bloktan oluştuğu tahmin ediliyor; bu bir sayım değil, hacme dayalı bir tahmindir. Piramit, binlerce yıl boyunca insan eliyle yapılmış en yüksek yapı olarak kaldı.

Kesinleşmiş bilgiler: Taşlar ve işçiler

• Taşların kaynağı: Gövdedeki blokların büyük kısmı Giza platosundaki yerel ocaklardan çıkarıldı. Parlak beyaz dış kaplama taşları Nil'in karşı yakasındaki Tura'dan, iç odalarda kullanılan granit ise çok daha güneydeki Asvan'dan getirildi.
• Merer'in günlüğü: 2013'te Kızıldeniz kıyısındaki Wadi al-Jarf limanında bulunan papirüsler, bilinen en eski yazılı papirüsler arasındadır. Merer adlı bir görevlinin tuttuğu kayıtlar, ekibinin Tura'dan kireçtaşını tekneyle Nil ve kanallar üzerinden Giza'ya taşıdığını anlatır. Belgeler, Keops'un saltanatının son yıllarına tarihlenir.
• İşçiler köle değildi: Giza'da bulunan işçi yerleşimi, fırınlar, bira ve ekmek üretim alanları, hayvan kemikleri ve işçi mezarları, piramitlerde organize ve beslenen bir iş gücünün çalıştığını gösteriyor. Mezarlarda iyileşmiş kırıklar gibi tıbbi bakım izleri de bulundu. Bu bulgular, piramitlerin köleler tarafından yapıldığı yönündeki eski yaygın görüşü zayıflattı.

Hipotezler: Bloklar yukarı nasıl çıkarıldı?

Bu bölümdeki yöntemler kanıtlanmış değil, araştırmacıların öne sürdüğü olasılıklardır. Pek çok uzman, birden fazla yöntemin birlikte kullanıldığını düşünüyor.

• Düz rampa: Piramide dik açıyla uzanan tek bir uzun rampa. Piramit yükseldikçe rampanın da uzaması gerekeceği için üst katlarda bu yöntemin pratik olmadığı eleştirisi yapılır.
• Sarmal rampa: Piramidin çevresine dolanan bir rampa. Malzeme ihtiyacını azaltır, ancak köşelerde blokların döndürülmesi zor olurdu.
• İç rampa: Rampanın piramidin içinde, gövdeye gömülü olarak ilerlediği hipotezi. Destekçileri olsa da kesin kanıt bulunmuyor.
• Kaldıraç ve basamak yöntemleri: Antik Yunan tarihçisi Herodotos'un sözünü ettiği "makinelerden" esinlenen bu görüşe göre bloklar kaldıraçlarla basamak basamak yükseltildi.

Hatnub taş ocağındaki rampa ne anlatıyor?

2018'de Mısır'ın Doğu Çölü'ndeki Hatnub su mermeri ocağında, iki yanında basamaklar ve direk delikleri bulunan dik bir rampa sisteminin kalıntıları açıklandı. Araştırmacılar, kızaklara bağlı ipler direklerden geçirilerek blokların dik yokuşta çekilebildiğini ileri sürdü. Buradaki yazıtlar sistemi Keops dönemine bağlıyor. Ancak bu yöntemin Büyük Piramit'te kullanıldığına dair doğrudan kanıt yok; bulgu yalnızca o dönemde böyle bir tekniğin bilindiğini gösteriyor.

Kızaklar kumda nasıl kaydı?

Bir mezar resminde, devasa bir heykeli taşıyan kızağın önüne bir işçinin sıvı döktüğü görülür. 2014'te yapılan laboratuvar deneyleri, kumun uygun oranda ıslatılmasının kızağı çekmek için gereken kuvveti belirgin biçimde azalttığını gösterdi. Bu, sahnenin pratik bir açıklaması olarak kabul görüyor.

Sıkça sorulan sorular

Büyük Piramit kaç yılda yapıldı?

Genellikle Keops'un saltanatına denk gelen yaklaşık 20 yıllık bir sürede tamamlandığı düşünülür; bu da tahmini bir değerdir.

Piramitler mezar mıydı?

Evet. Eski Krallık piramitleri firavunlar için yapılmış anıtsal mezarlar ve tapınak kompleksleriyle birlikte cenaze yapılarıdır.

Kaç kişi çalıştı?

Kesin bir sayı yoktur. Arkeologların tahminleri genellikle on binlerce kişilik dönüşümlü bir iş gücüne işaret eder.

İlgili HaberBirinci Dünya Savaşı'nın nedenleri: Saraybosna'daki suikastten küresel savaşa