Çin Seddi kaç kilometre, kim yaptı? Tek bir duvar olmayan dev yapı

Çin Seddi, iki bin yılı aşkın sürede farklı hanedanların yaptığı surların, hendeklerin ve gözetleme kulelerinin toplamı. 2012'deki ölçüm toplam uzunluğu 21 bin kilometrenin üzerinde buldu.

Çin Seddi, tek bir duvar değil; MÖ 7. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar farklı Çin devletleri ve hanedanları tarafından kuzey sınırlarını korumak için inşa edilen surlar, hendekler, kaleler ve gözetleme kulelerinden oluşan bir savunma sistemidir. Çin'in kültürel miras idaresinin 2012'de açıkladığı kapsamlı ölçüme göre tüm bölümlerin toplam uzunluğu 21.196 kilometredir. Bugün turistlerin ziyaret ettiği taş ve tuğla bölümlerin çoğu Ming Hanedanı döneminden kalmadır.

Çin Seddi'ni kim ve ne zaman yaptı?

İlk duvarlar, Çin'in birbiriyle savaşan krallıklara bölündüğü dönemde bu devletlerin hem birbirine hem de kuzeydeki göçebe topluluklara karşı yaptığı sıkıştırılmış topraktan surlardı. MÖ 221'de Çin'i birleştiren ilk imparator Qin Shi Huang, eski duvarların bir kısmını yıktırıp kuzeydekileri birleştirerek uzatma çalışması başlattı. Han Hanedanı surları batıya, İpek Yolu güzergâhındaki vahalara doğru genişletti.

Yapının bugünkü ünlü görünümü ise 1368-1644 arasında hüküm süren Ming Hanedanı dönemine aittir. Mingler kuzeyden gelen Moğol saldırılarına karşı duvarları taş ve pişmiş tuğlayla yeniden inşa etti, binlerce gözetleme kulesi ekledi. 2009'daki bir ölçüm yalnızca Ming dönemi duvarlarının yaklaşık 8.850 kilometre uzunluğunda olduğunu ortaya koymuştu.

Çin Seddi kaç kilometre?

Bu rakam kesintisiz tek bir yapının uzunluğu değildir. Toplamda farklı dönemlere ait paralel hatlar, yan kollar, hendekler ve sistemin parçası olarak kullanılan dağ sırtı ya da nehir gibi doğal engeller de yer alır. Ölçümde GPS ve kızılötesi mesafe ölçerler kullanıldı.

Sed nasıl inşa edildi?

Yapım malzemesi bölgeye göre değişiyordu. Batıdaki kurak bölgelerde kalıplar içinde katman katman sıkıştırılmış toprak ve çakıl, ormanlık bölgelerde ahşap, dağlık bölgelerde ise yerel taşlar kullanıldı. Ming döneminde fırınlanmış tuğla yaygınlaştı. Bazı Ming dönemi harçlarında yapışkan pirinçten elde edilen bir maddenin kirece karıştırıldığı yapılan kimyasal analizlerle tespit edildi; bu karışım harcın dayanıklılığını artırıyordu.

İnşaatta askerler, angaryaya tabi köylüler ve hükümlüler çalıştırıldı. Çalışma koşullarının ağır olduğu ve çok sayıda işçinin hayatını kaybettiği bilinir; ancak kayıplar hakkında güvenilir kesin rakamlar yoktur.

Sed gerçekten işe yaradı mı?

Çin Seddi aşılmaz bir engel değildi; büyük ordular zaman zaman geçitleri ele geçirdi ya da surları dolandı. Ancak sistemin asıl gücü, küçük akınları yavaşlatması, geçişleri denetlemesi ve haberleşmeyi sağlamasıydı. Gözetleme kulelerinde yakılan ateş ve dumanla tehlike haberi kuleden kuleye hızla iletilebiliyordu. Surlar aynı zamanda ticaret ve göçü düzenleyen bir sınır işlevi de görüyordu. Tarihçiler, seddin askeri etkinliğinin dönemden döneme değiştiğini vurgular.

Çin Seddi uzaydan çıplak gözle görünür mü?

Hayır, bu yaygın bir efsanedir. Sed çok uzun olsa da genişliği birkaç metredir ve rengi çevresindeki araziye benzer. Alçak Dünya yörüngesinden bile çıplak gözle seçilmesi son derece zordur; Ay'dan görülmesi ise mümkün değildir. Çin'in ilk astronotu Yang Liwei de 2003'teki uçuşunun ardından seddi göremediğini söyledi. Fotoğraf makineleri ve yakınlaştırma ile belirli koşullarda görüntülenebilmesi ayrı bir konudur.

Sıkça sorulan sorular

Çin Seddi'nin en çok ziyaret edilen bölümü neresi?

Pekin'e yakın Badaling bölümü en çok ziyaret edilen kesimdir. Mutianyu da restore edilmiş ve popüler bir bölümdür.

Çin Seddi Dünya Mirası mı?

Evet. Çin Seddi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor.

Seddin tamamı ayakta mı?

Hayır. Özellikle sıkıştırılmış topraktan yapılan bölümlerin önemli bir kısmı erozyon, tarım ve yapı malzemesi için sökülme nedeniyle büyük ölçüde aşınmış ya da yok olmuştur.

İlgili HaberBirinci Dünya Savaşı'nın nedenleri: Saraybosna'daki suikastten küresel savaşa