Güneş Sistemi'ndeki 8 gezegen ve özellikleri: Merkür'den Neptün'e rehber

Güneş Sistemi'nde sekiz gezegen var: dördü kayalık iç gezegen, dördü dev dış gezegen. Çapları, Güneş'e uzaklıkları ve bilinen uydu sayılarıyla gezegenleri tek tek tanıyın.

Güneş Sistemi'nde Güneş'e yakından uzağa doğru sekiz gezegen bulunur: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün. İlk dördü kayalık yapılı "karasal" gezegenlerdir; son dördü ise gaz ve buz devleri olarak bilinir. İki grubu, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağı ayırır.

Gezegenler hangi sırayla dizilir ve ne kadar büyüktür?

Aşağıdaki tabloda yaklaşık ortalama çaplar ve Güneş'e ortalama uzaklıklar yer alıyor. Uzaklık birimi olan astronomik birim (AU), Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafedir ve yaklaşık 150 milyon kilometreye karşılık gelir.

Uydu sayıları sabit değildir. Özellikle Jüpiter ve Satürn çevresinde yeni küçük uydular keşfedildikçe liste uzuyor; bu nedenle tablodaki rakamlar "bilinen" uyduları gösterir.

İç gezegenleri birbirinden ayıran ne?

Merkür en küçük ve Güneş'e en yakın gezegendir. Neredeyse hiç atmosferi olmadığı için gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı çok büyüktür. Venüs, boyut olarak Dünya'ya en çok benzeyen gezegendir ama yoğun karbondioksit atmosferi güçlü bir sera etkisi yaratır; bu yüzden Merkür'den daha uzakta olmasına rağmen Güneş Sistemi'nin en sıcak gezegeni sayılır. Venüs ayrıca kendi ekseni etrafında diğer gezegenlerin çoğuna göre ters yönde döner.

Dünya, yüzeyinde sıvı su ve yaşam barındırdığı bilinen tek gezegendir. Mars ise demir oksitli tozları nedeniyle "Kızıl Gezegen" olarak anılır. Güneş Sistemi'nin bilinen en yüksek yanardağı olan Olympus Mons Mars'tadır. Gezegenin Phobos ve Deimos adlı iki küçük uydusu bulunur.

Dev gezegenler neden bu kadar farklı?

Jüpiter en büyük gezegendir; çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşur. Yüzyıllardır gözlenen Büyük Kırmızı Leke, Dünya'dan daha geniş bir fırtına sistemidir. Satürn, buz ve kaya parçalarından oluşan belirgin halkalarıyla tanınır. Ortalama yoğunluğu sudan düşük olan tek gezegendir.

Uranüs ve Neptün, su, amonyak ve metan gibi "buz" maddelerini daha yüksek oranda içerdikleri için buz devi diye sınıflandırılır. Atmosferlerindeki metan bu gezegenlere mavimsi rengini verir. Uranüs'ün dönme ekseni neredeyse yan yatmış durumdadır, bu da gezegeni yörüngesinde "yuvarlanıyormuş" gibi gösterir. Neptün ise Güneş Sistemi'nde ölçülen en hızlı rüzgârlara ev sahipliği yapar.

Plüton neden artık gezegen sayılmıyor?

Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), 2006'da gezegen tanımını netleştirdi. Bu tanıma göre bir gök cisminin gezegen sayılması için Güneş'in çevresinde dolanması, kendi kütle çekimiyle yaklaşık küresel bir biçim alması ve yörüngesinin çevresini diğer cisimlerden temizlemiş olması gerekir. Plüton ilk iki koşulu karşılasa da üçüncüsünü karşılamadığı için "cüce gezegen" kategorisine alındı.

Sıkça sorulan sorular

Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni hangisi?

Jüpiter. Çapı Dünya'nın yaklaşık 11 katıdır.

En sıcak gezegen Merkür mü?

Hayır. Yoğun atmosferi ısıyı hapsettiği için Venüs, Güneş'e daha yakın olan Merkür'den daha sıcaktır.

Halkası olan tek gezegen Satürn mü?

Hayır. Jüpiter, Uranüs ve Neptün'ün de halkaları vardır; ancak bunlar Satürn'ünkü kadar parlak ve belirgin değildir.

Gezegenlerin uydu sayısı neden sürekli değişiyor?

Gelişen teleskoplar ve gözlem teknikleri, daha önce görülemeyen küçük uyduların keşfedilmesini sağlıyor. Yeni keşifler doğrulandıkça bilinen uydu sayısı artıyor.

İlgili HaberBüyük Patlama teorisi ne söylüyor, kanıtları neler?