Ay'ın evreleri neden oluşur? Yeni aydan dolunaya 8 evre
Ay kendi ışığını üretmez; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Dünya'dan bakınca aydınlık kısmın ne kadarının göründüğü değiştikçe Ay'ın evreleri ortaya çıkar.
Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Ay kendi ışığını üretmez; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Dünya'dan bakınca aydınlık kısmın ne kadarının göründüğü değiştikçe Ay'ın evreleri ortaya çıkar.
Ay'ın evreleri, Ay'ın Güneş tarafından aydınlatılan yüzünün Dünya'dan farklı açılarla görülmesiyle oluşur. Ay her zaman yarısı aydınlık bir küredir; ancak Dünya etrafında dolanırken bu aydınlık yarının bize dönük kısmı değişir. Yeni aydan bir sonraki yeni aya kadar geçen süre ortalama 29,5 gündür.
Evreleri Dünya'nın gölgesi mi oluşturur?
Hayır, bu yaygın bir yanılgıdır. Dünya'nın gölgesi yalnızca Ay tutulmalarında Ay'ın üzerine düşer. Evreleri belirleyen şey, Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirine göre konumudur. Ay, Güneş ile Dünya arasına girdiğinde aydınlık yüzü bize ters düşer; Dünya'nın öbür tarafına geçtiğinde ise aydınlık yüzün tamamını görürüz.
Ay'ın 8 evresi nelerdir?
| Evre | Ne görülür? |
|---|---|
| Yeni ay | Ay, Güneş ile aynı yönde olduğu için neredeyse hiç görülmez. |
| Büyüyen hilal | Akşamları batıda ince bir yay görülür. |
| İlk dördün | Ay'ın yarısı aydınlık görünür. |
| Büyüyen şişkin ay | Aydınlık kısım yarıdan fazladır ve büyümeye devam eder. |
| Dolunay | Bize dönük yüzün tamamı aydınlıktır; Ay gün batımında doğar. |
| Küçülen şişkin ay | Aydınlık kısım hâlâ yarıdan fazladır ama azalır. |
| Son dördün | Yine yarısı aydınlıktır; bu kez öbür yarı parlar. |
| Küçülen hilal | Sabaha karşı doğuda ince bir yay görülür. |
Yeni aydan dolunaya giden döneme "büyüyen", dolunaydan yeni aya giden döneme "küçülen" Ay denir. Kuzey Yarım Küre'de büyüyen Ay'ın sağ tarafı, küçülen Ay'ın sol tarafı aydınlık görünür. Güney Yarım Küre'de bu görünüm terstir.
Ay neden hep aynı yüzünü gösterir?
Ay'ın kendi ekseni etrafında bir tur dönmesi, Dünya etrafında bir tur dolanmasıyla neredeyse aynı süreyi alır. Bu duruma kütle çekimsel kilitlenme denir. Milyonlarca yıl boyunca Dünya'nın çekim etkisi Ay'ın dönüşünü yavaşlatarak bu dengeyi kurmuştur. Bu yüzden Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü görülür. Öbür yüz "karanlık" değildir; o da evrelere göre Güneş ışığı alır, sadece bize dönük değildir.
Ay takvimi neden 29,5 güne dayanır?
Ay'ın Dünya çevresinde yıldızlara göre bir turu yaklaşık 27,3 gün sürer. Ancak bu sürede Dünya da Güneş çevresinde ilerlediği için Ay'ın Güneş'e göre aynı konuma, yani aynı evreye dönmesi biraz daha uzun sürer: yaklaşık 29,5 gün. Bu süreye sinodik ay denir. Hicri takvim gibi Ay takvimleri bu döngüyü esas alır; 12 sinodik ay yaklaşık 354 gün ettiği için bu takvimler Güneş yılına göre her yıl yaklaşık 11 gün geriye kayar.
Hilalin karanlık kısmı neden hafifçe görünür?
İnce hilal evresinde Ay'ın karanlık kısmı bazen soluk bir griyle seçilebilir. Bunun nedeni Dünya'dan yansıyan Güneş ışığının Ay'a ulaşmasıdır. Bu olaya Dünya ışığı denir ve ilk kez ayrıntılı biçimde Leonardo da Vinci tarafından açıklandığı kabul edilir.
Sıkça sorulan sorular
Dolunay ayda kaç kez olur?
Genellikle bir kez. Sinodik ay 29,5 gün olduğu için bazı takvim aylarında iki dolunay yaşanabilir; ikinci dolunaya halk arasında "mavi ay" denir.
Ay gündüz de görülebilir mi?
Evet. Özellikle ilk ve son dördün dönemlerinde Ay, gündüz gökyüzünde rahatça görülebilir.
Ay Dünya'dan ne kadar uzakta?
Ortalama uzaklık yaklaşık 384 bin kilometredir. Yörünge tam daire olmadığı için bu mesafe ay içinde değişir.
Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.
Yazar TV, 2018 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.
