Yeni Antikanser Bileşikleri Umut Vadediyor
Karadeniz Teknik Üniversitesi'nde (KTÜ) Doç. Dr. Ceyda İçsel Yılmaz ile Prof. Dr. Veysel Turan Yılmaz tarafından geliştirilen antikanser bileşikleri, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden Dr. Şeyma Aydınlık ve Dr. Arzu Ekiz tarafından yapılan hücre kültürü ve hayvan deneylerinde kolorektal kanser tedavisi için umut verici sonuçlar ortaya koydu.
Bu bilimsel çalışmada, kolorektal kanser tedavisinde kullanılan mevcut kemoterapi ilaçlarından daha etkili ve daha az yan etki profiline sahip yeni bileşikler geliştirildi. Proje çerçevesinde 32 yeni molekül sentezlenirken, özellikle 2 tanesinin yüksek antitumor etkisi dikkat çekti.
Kolorektal Kanserin Yaygınlığı ve Önemi
Dünyada en sık görülen üçüncü kanser türü olan kolorektal kanserin, 2022 yılında 2 milyon yeni vaka ve 901 bin ölümle sonuçlandığı vurgulandı. Proje raporunda, kolorektal kanserin tüm kanser teşhislerinin yaklaşık %11'ini oluşturduğu belirtildi.
Mevcut tedavi yöntemlerinde yaygın olarak kullanılan 5-fluorourasil ve oksaliplatin gibi kemoterapi ilaçlarının toksisite ve etkinlik sınırlılıklarını aşmak amacıyla KTÜ'lü araştırmacılar yeni nesil metal kompleksleri geliştirdi.
Laboratuvar Testleri ve Hayvan Deneyleri
Araştırma kapsamında sentezlenen 32 bileşiğin kolorektal kanser hücreleri ile sağlıklı kolon hücreleri üzerinde karşılaştırmalı testleri yapıldı. Sonuçlar, 26 yeni bileşiğin mevcut ilaçlara göre daha yüksek antikanser etki gösterdiğini ortaya koydu. Özellikle bazı seçici etki gösteren bileşiklerin, kanser hücrelerini yok ederken sağlıklı hücrelere daha az zarar verdiği belirlendi.
Laboratuvar testlerinde öne çıkan 5 yeni bileşiğin hücre ölümü mekanizmaları detaylı bir şekilde incelendi. Bu bileşiklerin, 5-fluorourasil ve oksaliplatine göre kanser hücrelerinde ölümü çok daha hızlı başlattığı görüldü.
Hayvan deneyleri aşamasında ise 2 yeni bileşiğin tümör hacminde belirgin bir küçülme sağladığı, bunun yanı sıra toksisitesinin düşük olduğu kaydedildi.
Kolorektal Kanserin Ciddiyeti
Kanserin günümüzdeki ölümcül hastalıklar arasında yer aldığını ifade eden Doç. Dr. Ceyda İçsel Yılmaz, "Kolorektal kanser başlangıçta 60 yaş üzeri bireylerde görülüyordu, fakat günümüzde 45 yaş ve altındaki bireylerde de yaygınlaşmaya başladı. Ölüm riski yüksek ve kanserin daha genç yaşlara inmiş olması ciddi bir sorun" şeklinde konuştu.
Tedavi sürecine ilişkin bilgiler veren Yılmaz, "Klinikte kullanılan iki ilaç mevcut. Bunlar 5-fluorourasil ve metal bazlı platin iyonları içeren oksaliplatin. Günümüzde genellikle bu iki ilaç kombinasyon halinde kullanılmaktadır" ifadelerini kullandı.
Doç. Dr. Ceyda İçsel Yılmaz, çalışmalarının özgün olduğunu ve toplamda 32 yeni bileşik sentezlediklerini belirtti.
"Bileşiklerimizin en büyük avantajı farklı kolorektal hücrelerine karşı seçicilik göstermesidir. 5 tanesi için ileri çalışmalar gerçekleştirdik. Hayvan deneyleri yaptık. Yaklaşık 24 günün sonunda hayvanlardan tümörler çıkarıldı ve tümör boyutları karşılaştırıldı. 2 bileşiğimizden önemli sonuçlar elde ettik. 5-fluorourasil ve oksaliplatin ilaçlarına göre tümör boyutları yaklaşık %70-80 oranında küçüldü." şeklinde konuştu.
Prof. Dr. Veysel Turan Yılmaz, "İki bileşiğimiz kanser tedavisinde umut verici sonuçlar sundu. Çok önemli bir adım attık. Asıl serüven bundan sonra başlıyor. Biz şimdi bir tohum ektik ve bu tohumun fidesi çıktı. O fide büyüyecek ve onu koruyup kollayacağız" dedi.
