Britanya'da Meningokok Salgını ve E-Sigara Kullanımının Etkileri
Son günlerde Britanya'da meydana gelen meningokok salgınında, gençlerin ortak kullanımına açık elektronik sigara (e-sigara) kullanımının etkili olabileceği düşünülüyor. E-sigaranın birden fazla kişi tarafından solunmasının, bakterinin yayılma hızını artırabileceği ifade ediliyor.
Şehirdeki meningokok salgınında vaka sayısının 30'a yaklaştığı ve iki kişinin hayatını kaybetmesi, aşılamanın önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Genç Yetişkinler ve Salgın
Salgından etkilenenlerin çoğu genç yetişkinlerden oluşuyor. Bir eğlence mekanında birlikte vakit geçiren çok sayıda gencin bulunması, bakterinin bulaşmasına neden olabilecek diğer faktörleri de gündeme getiriyor.
Bölgedeki uzmanlar, karşılaştıkları hızlı yayılım ve yüksek vaka sayısını 'benzeri görülmemiş' olarak tanımlıyorlar.
Uzmanlar, “Yakın ve uzun süreli fiziksel temas gerektiren, kızamık, Covid-19 veya grip gibi hastalıklardan daha yavaş yayılan bir enfeksiyonun bu denli hızlı bir salgına yol açmasının sebebi nedir?” sorusunu yanıtlamaya çalışıyorlar.
Meningokok (Neisseria meningitidis), bakteriyel menenjitin en yaygın nedenlerinden biridir. Aynı zamanda büyük menenjit salgınlarına yol açabilen tek bakteri olarak dikkat çekiyor. Meningokok menenjiti (beyin zarı iltihabı) dışında, kan zehirlenmesi (sepsis), zatürre ve artrit gibi birçok ciddi hastalığa neden olabiliyor.
Bakterinin Bulaşma Yolları ve Riskler
Bakteri damlacık yoluyla bulaşmaktadır. Yakın temas, öksürme, hapşırma ve öpüşme gibi durumlarda yayılımın artması mümkündür. Kalabalık ortamlarda bu nedenle hastalığın yayılması daha hızlı gerçekleşiyor.
Ayrıca, ortak kullanılan (aynı ağızlıkla) e-sigaralar, içecekler veya ağızla temas eden diğer ürünler de bu risk faktörleri arasındadır. E-sigara dumanı boğazı ve akciğerleri tahriş edebilir, bu da bağışıklık sistemini zayıflatabilir.
Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, e-sigara içindeki kimyasallar ve esrarın enfeksiyonun yayılmasına zemin hazırlayabileceğini belirtti. Dağlı, benzer bir durumun Covid-19 pandemisi sırasında EVALI hastalığında da gözlemlendiğini hatırlattı. EVALI (e-sigara ve vaping kullanımıyla ilişkili akciğer hasarı), e-sigara kullanımına bağlı olarak ölümle sonuçlanabilen bir durumdur.
Dağlı, “E-sigara içeriklerinde esrar varsa akciğerler bu duruma gelebilir. Britanya’daki gençlerin ne tür ürünler kullandığının anlaşılması gerekiyor. Ortak e-sigara kullanımı, akciğerlerde meningokok bakterisi için uygun bir ortam oluşturmuş olabilir.” şeklinde ifade etti.
Uzmanların Uyarıları
Birçok bilim insanı ve hastanedeki gençlerin aileleri konunun önemine dikkat çekmelerine rağmen, Britanya'da e-sigara meselesinin yeterince ciddiye alınmadığı ifade ediliyor. Dağlı, bu durumun ülkedeki otoritelerin e-sigarayı sigara bırakma aracı olarak ilan etmelerinin etkisi olabileceğini belirtti.
Britanya Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanı Wes Streeting, bakterinin uzun süreli yakın temas yoluyla başkalarına geçebileceğini, örneğin “ortak konaklama alanında biriyle yaşamak, uzun süreli öpüşmek veya e-sigara ve içecek paylaşımı” yoluyla bulaşabileceğini ifade etti.
East Anglia Üniversitesi’nde tıp profesörü olan Prof. Paul Hunter, geçmişte e-sigara ile meningokok enfeksiyonları arasında bir bağlantı bulamadığını ancak bira şişeleri gibi ortak kullanılan nesnelerin bulaşma riskinin bilindiğini söyledi. Profesör, e-sigara paylaşımının da bir risk faktörü olabileceğini düşündüğünü ifade etti.
