Mutluluk Küresel Bir Amaç Olarak Görülüyor
Mutluluk ve refah kavramlarının dünya genelinde yeniden ele alındığını ifade eden İstanbul Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Mutluluk artık sadece bireysel bir his değil; kamu politikalarının ve kalkınma anlayışının temel bir göstergesi haline gelmiştir” şeklinde konuştu.
Son dönemlerde mutluluk araştırmalarında sosyal ilişkilerin önemi, toplumsal güven, ekonomik eşitsizlik ve dijital yaşantının etkileri gibi konuların dikkat çektiğini belirten Uzunkoca, “Yalnızlık ve sosyal izolasyonun mutluluğu ciddi şekilde azalttığını, toplumlarda güven düzeyi arttıkça ortalama mutluluğun yükseldiğini ve ekonomik eşitsizliklerin fazla olduğu yerlerde mutluluk seviyelerinin daha düşük olduğunu ortaya koyan veriler mevcuttur” diye ekledi.
Mutluluk, Bireysel Bir Deneyim Olmaktan Öte
20 Mart’ın 2012 yılında Birleşmiş Milletler tarafından Uluslararası Mutluluk Günü olarak kabul edildiğini hatırlatan Uzunkoca, “Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 66/281 sayılı kararı, mutluluğun ve refahın insanların yaşamında evrensel bir hedef olarak algılanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bakış açısı, mutluluğun yalnızca kişisel bir deneyim değil, aynı zamanda kamu politikalarında göz önünde bulundurulması gereken bir iyi oluş göstergesi olduğunu belirtmektedir” dedi.
Dünya Mutluluk Günü’nün temelinde Bhutan’da geliştirilen kalkınma anlayışının etkili olduğunu dile getiren Uzunkoca, “1970’li yıllardan bu yana Bhutan, ülkelerin başarılarının yalnızca Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ile değerlendirilemeyeceğini savunarak ‘Ulusal Mutluluk’ anlayışını öne çıkarmıştır. Bu anlayışa göre kalkınma, sadece ekonomik büyüme ile değil, sosyal refah, çevresel sürdürülebilirlik ve psikolojik iyi oluş gibi unsurlarla birlikte ele alınmalıdır. Bu bakış açısı, özellikle 2010’lu yıllardan itibaren uluslararası politika tartışmalarında daha belirgin hale gelmiştir” şeklinde konuştu.
Mutluluk Politikaların Temelinde Yer Alıyor
Dünya Mutluluk Günü’nün ana amacının mutluluğu kamu politikalarının önemli bir hedefi olarak tanımlamak olduğunu vurgulayan Uzunkoca, “Bu yaklaşım; ekonomik büyümenin yanı sıra iyi oluş göstergelerinin dikkate alınmasını, yoksulluğun azaltılmasını, eşitsizliklerin düşürülmesini ve sürdürülebilir kalkınma ile psikolojik iyi oluşun bir arada düşünülmesini teşvik etmektedir. Bu nedenle her yıl bu tarihlerde World Happiness Report yayımlanarak küresel ölçekte iyi oluş verileri analiz edilmektedir” şeklinde belirtti.
Bu yılın temasının “sosyal medya ve mutluluk” olarak belirlendiğini dile getiren Uzunkoca, “Bu tema, dijital etkileşimlerin mutluluk ve iyi oluş ile olan ilişkisini gündeme getiriyor; sosyal medyanın yaratabileceği zorluklar ve daha yapıcı, bilinçli ve olumlu kullanım biçimlerine dikkat çekmektedir. Ayrıca çevrim içi ortamlarda kurulan ilişkilerde özen gösterilmesinin, kullanılan dilin ve yapılan tercihlerin bireysel ve toplumsal düzeyde önemli etkiler yaratabileceğine işaret etmektedir. Bu yönüyle tema, daha mutlu ve nazik bir sosyal ortamın yalnızca yüz yüze değil, dijital dünyada da birlikte inşa edilebileceğini vurgulamaktadır” diye ekledi.
Mutluluk Ölçülebilir Bir Kavram
Dünya Mutluluk Raporu’nun bilimsel verilere dayandığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Dünya Mutluluk Raporu, Oxford Üniversitesi bünyesindeki İyi Oluş Araştırma Merkezi tarafından, Gallup, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı ile iş birliği içinde yayımlanmaktadır. Raporda büyük ölçüde Gallup World Poll verileri kullanılmakta ve 150’den fazla ülkeden veri toplanmaktadır. Mutluluğun ölçümünde temel olarak ‘Cantril Merdiveni’ adı verilen yaşam değerlendirme sorusu kullanılmaktadır. Bireylerden yaşamlarını 0 ile 10 arasında bir merdivende değerlendirmeleri istenmektedir” şeklinde ifade etti.
Altı Temel Değişken Belirleyici Rol Oynuyor
Mutluluk seviyelerini açıklamada altı temel değişkenin öne çıktığını belirten Uzunkoca, “Kişi başına gelir, sosyal destek, sağlıklı yaşam beklentisi, hayat seçimlerinde özgürlük, cömertlik ve yolsuzluk algısı mutluluğu etkileyen temel faktörler arasında yer almaktadır. Özellikle sosyal destek, bireylerin zor zamanlarında güvenebilecekleri birinin varlığı açısından mutluluk üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir” diye ekledi.
Kalkınma anlayışında yeni bir perspektifin önemine de değinen Uzunkoca, “Dünya Mutluluk Günü, psikoloji açısından önemli bir paradigma değişimini temsil etmektedir. Uzun süre kalkınma anlayışında ‘ekonomik büyüme → iyi oluş’ şeklinde bir ilişki kurulmuşken, artık ‘iyi oluş → sürdürülebilir toplum’ perspektifi ile yeniden düşünülmeye başlanmıştır. Bu yaklaşım, mutluluğun yalnızca bireysel bir his değil, aynı zamanda kamu politikaları, ekonomi ve sosyal gelişim açısından önemli bir gösterge olarak ele alınmasına katkı sağlamaktadır” dedi.
Sosyal İlişkiler Mutluluğun Anahtarı
Son yıllarda mutluluk araştırmalarında sosyal ilişkilerin gücü, toplumsal güven, ekonomik eşitsizlik ve dijital yaşamın etkileri gibi konuların öne çıktığını belirten Uzunkoca, “Yalnızlık ve sosyal izolasyonun mutluluğu önemli ölçüde azalttığı, toplumlarda güven düzeyi yükseldikçe ortalama mutluluğun arttığı ve ekonomik eşitsizliklerin fazla olduğu toplumlarda mutluluk seviyelerinin daha düşük olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, genç kuşaklarda sosyal medya kullanımı ile iyi oluş arasındaki ilişki de giderek daha fazla araştırılan bir alan haline gelmiştir” şeklinde sözlerine devam etti.
Dünya mutluluk sıralamalarında belirli ülkelerin öne çıktığını ifade eden Uzunkoca, “Finlandiya, Danimarka, İzlanda, İsveç ve Hollanda gibi ülkeler genellikle en üst sıralarda yer almaktadır. Bu durumun arkasında güçlü sosyal güvenlik sistemleri, yüksek toplumsal güven ve dengeli iş-yaşam ilişkisi gibi unsurlar bulunmaktadır” dedi.
İyi Oluş, Sürdürülebilir Toplumların Temel Taşı
Psikoloji açısından bu sürecin önemli bir paradigma değişimini temsil ettiğini belirten Uzunkoca, “Uzun yıllar ‘ekonomik büyüme iyi oluşu getirir’ anlayışı hâkimken, günümüzde ‘iyi oluş sürdürülebilir toplumları oluşturur’ yaklaşımı öne çıkmaktadır. Bu da mutluluğun sadece bireysel bir duygu değil, toplumsal gelişimin temel göstergelerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır” şeklinde vurguladı.
