IBAN ile Para Transferinin Riskleri
Son zamanlarda, vatandaşların sıkça tercih ettiği IBAN üzerinden para gönderimi, beraberinde bazı tehlikeleri de getirmekte. Bu durum, çeşitli işletmelerin kredi kartı komisyonlarından kaçınmak veya fiş ile fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN ile tahsilat yapma isteğinden kaynaklanıyor.
Gönderilen IBAN'ın suç gelirleri açısından risk taşıması veya başka sebeplerle izleniyor olması, o hesaba para gönderen birey için hukuki sorunlar yaratabilir. TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi'nden Prof. Dr. Olgun Değirmenci, bu konu hakkında yaptığı açıklamada, IBAN üzerinden para gönderiminin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu vurguladı.
Para Transferlerinde Açıklama Kısmının Önemi
Para transferleri sırasında açıklama bölümüne sebebin yazılması, yanlış anlamaların önüne geçeceği için önemlidir. Değirmenci, "Transfer yoluyla elde edilen gelirler vergiye tabi olabilir. Eğer IBAN üzerinden gerçekleştirilen transfer bir sözleşmeye dayalıysa, bu durumun kaydedilmesi gerekir." şeklinde konuştu.
IBAN ile yapılan para transferinin hesap sahibi açısından bazı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Değirmenci, "Gönderilen IBAN'a ilişkin, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde şüpheli işlem bildirimi yapılması gerekebilir. Bu bağlamda bankaların yapacağı bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından takibi gerektirebilir." dedi.
IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile, suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi hakkında şüphe oluşturabilir. Dolayısıyla, IBAN'a para gönderen bireyler, gönderilen IBAN'ın suç örgütü ile ilişkili bir hesap olması durumunda sorunlarla karşılaşabilirler. Gerek suç gelirlerinin aklanması gerekse terörizmin finansmanı konusundaki incelemelerde, tek seferlik gönderimlerin yanı sıra bir örgüt oluşturma durumu daha kritik bir öneme sahiptir.
Mal ve Hizmet Alımlarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Tacir veya esnafın IBAN'larına gelen ödemelerde, alınan mal veya hizmetin açıkça belirtilmesi gerektiğine değinen Değirmenci, "Eğer para transferleri sürekli bir hal alacaksa, mutlaka mal ve hizmet alımına dair bir not düşülmesi, gelecekteki ihtilafların önüne geçecektir." ifadelerini kullandı.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Prof. Dr. Mustafa Çolak, ekonomideki önemli sorunlardan birinin kayıt dışılık olduğunu belirterek, bu konuda dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin etkili olduğunu söyledi. IBAN ile yapılan para transferlerinde yasal sorumluluktan kaçınmak için dikkat edilmesi gereken bazı kritik noktalar mevcut.
Çolak, "Bir işletmeden mal veya hizmet alıyorsanız, ödemelerde işletme sahibinin veya bir çalışanın kişisel IBAN'ı yerine, işletmenin kayıtlı hesaplarına ait IBAN'ı kullanmaya özen gösterilmelidir." şeklinde uyarıda bulundu. Alıcıların da IBAN transferlerinde alım-satıma konu işlemi kısaca belirtmesinin önemli olduğunu vurguladı.
Örneğin, "araç tamir bedeli", "X konutunun satış tutarı" gibi açıklamalar, ileride olası ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilecek ve kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sağlayacaktır.
Yasal Belge Talep Etmenin Önemi
IBAN üzerinden gerçekleştirilen para transferlerinin doğru gerekçelendirilmediği takdirde ciddi mali ve hukuki sorunlara yol açabileceğini belirten Çolak, "Ticari faaliyeti olmayan, bireysel işlemlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe gibi ödemeler dışında, hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli transferler, vergi denetimleri sırasında ticari nitelik taşıdığı tespit edilirse, kayıt dışı gelir ve kazanç olarak cezalı vergilendirmeye tabi tutulabilir." bilgisini verdi.
Çolak, kaynağı belirsiz, yüksek tutarlı işlemlerin suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı ile ilişkili olduğuna dair şüphe uyandırması durumunda, banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma ve kovuşturma sürecinin başlatılabileceğini ifade etti. Bu nedenle, kişilerin ileride mağduriyet yaşamamaları için IBAN transferlerinde açıklama yazmaları, tanımadıkları IBAN'ları kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri ve ödemeleri karşılığında yasal belge talep etmeleri önemlidir.
Son olarak, mal ve hizmet sunan kişilerin de zaman zaman nakit ve kart ödeme yerine IBAN ile para transferi talep ettiğine dikkat çeken Çolak, "Verilen hizmet karşılığında fatura, fiş veya diğer geçerli belgeleri talep etmek, hizmetten yararlanan kişinin hem hakkı hem de yasal görevidir. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle fatura ve diğer belgeleri düzenlemeyenler ile almayanlara, artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır." dedi.
Hizmet sağlayan kişi, IBAN ile ödemeyi zorunlu kılıyorsa ancak geçerli bir belge sunmuyorsa, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dijital kanalları üzerinden bu işlemlerin ihbar edilmesi en güvenli yol olacaktır. Aksi takdirde, açıklamasız ve belgesiz IBAN ile yapılan transferler, ileride yapılacak denetimlerde hem alıcılar hem de hizmet sağlayanlar için ciddi mali yükümlülüklere ve vergi cezalarına yol açabilecektir.
