Erzurum, bir kısmı Karadeniz, diğer kısmı Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve kültürel mirasını korumayı başaran şehirlerden biridir. Türkiye'nin en soğuk şehirlerinden biri olan Erzurum, geniş bir coğrafyaya yayılmıştır ve bu sayede çeşitli kültürlerle komşuluk ilişkisi bulunmaktadır. Erzurum mutfağı, Karadeniz ve Doğu Anadolu lezzetlerinin harmanlandığı bir zenginliğe sahiptir. 'Erzurum'da ne yenir?' sorusuna geçmeden önce, bu büyüleyici şehri daha yakından tanımaya ne dersiniz?
Erzurum’a karayolu, havayolu veya demiryolu ile ulaşım sağlamak mümkündür. Şehirde mutlaka görülmesi gereken yerler arasında Ulu Camii, Cimcime Sultan Türbesi, Çifte Minareli Medrese ve Yakutiye Medresesi bulunmaktadır. Yaz aylarında Tortum Gölü’ne gitmeyi unutmayın; Tortum Çayı’nın oluşturduğu muazzam çağlayanın keyfi bir başka. Erzurum denildiğinde Palandöken’i de anmadan geçmemek gerekir. Dört mevsim ayrı bir güzelliğe sahip olan Palandöken, ilkbaharda rengarenk çiçeklerle süslenirken, kışın beyaz örtüsüyle adeta bir masal dünyasına dönüşüyor. Kayak turizmi bu bölgeye canlılık katmaktadır.
Ünlü Oltu taşı, Erzurum'un yer altı zenginliklerinden biridir. Zorlu koşullarda çıkarılan bu taş, usta zanaatkârlar tarafından tespih, kolye, yüzük, bilezik ve heykelcikler gibi çeşitli ürünlere işlenmektedir. Eski bir Erzurum evi, bu zengin kültürel mirasın bir parçasıdır. Savaşlar, yangınlar veya soğuk hava koşulları nedeniyle hasar gören bu yapılar, bölgenin tarihini ve kültürünü yansıtır. Zemin katta ahır, kiler, samanlık, tandır ve kışlık odaları görebilirsiniz. Birinci kata çıktığınızda ise dar bir geçit ile açılan odalar sizi karşılar.
Erzurum mutfağının en bilinen yemeği elbette cağ kebabıdır. Kuzu etinden yapılan bu özel et döner, ustalık gerektiren bir hazırlık sürecine sahiptir. İçeriğinde süt, soğan, karabiber ve kırmızı pul biber bulunur. Et, külle kaplanarak yatık pozisyonda odun ateşinde pişirilir ve döner bıçağıyla porsiyonlar halinde kesilerek ızgarada bir miktar daha pişirilir. Lavaş ekmekle servis edilir.
Ayrıca, Erzurum'un soğuk kış günlerinde tercih edilen aşotu çorbası, yoğurt, soğan, kişniş ve buğday ile yapılmaktadır. İsteğe göre kıyma eklenerek sunulabilen bu çorba, sıcak bir başlangıç arayanlar için idealdir.
Ayran aşı çorbası, nohut, yoğurt, ayran ve mısır ile hazırlanmaktadır. Yaz aylarında oldukça fazla tüketilen bu lezzet, genellikle Ramazan ayında sofralarda baş köşeyi alır. Kesme aşı ise erişte ve yeşil mercimek ile yapılan bir yemektir ve Erzurum mutfağının vazgeçilmez lezzetlerindendir. İsteğe göre kıyma eklenerek hazırlanan bu yemek, yöresel tatlar arasında önemli bir yere sahiptir.
Erzurum'un simgesi haline gelmiş olan kete, hem yerel halkın hem de turistlerin favori yemeklerinden biridir. Şehrin her pastanesinde ve fırınında bulabileceğiniz kete, gül şekli verilerek sunulmaktadır. Ayrıca, su böreği de Erzurum mutfağında farklı bir şekilde yapılmakta; her hamur parçasına bir yumurta eklenerek hazırlanır.
Hingel mantı, Erzurum mutfağında et veya patates ile yapılan bir çeşit mantıdır. 'Çerkez ve metez' olarak da bilinen bu mantı, sarımsaklı yoğurt ile birlikte servis edilmektedir. Erzurum mutfağında hingel mantı, sulu ve susuz olmak üzere iki farklı şekilde sunulmaktadır.
Tatar mutfağına ait olan bu börek, Erzurum'da oldukça sevilmektedir. Bazı yörelerde 'cantık' olarak anılan bu lezzet, isteğe göre kıyma, patates ve soğanlı harç ile doldurulmaktadır. Şalgam dolması ise şalgam dilimlerinin arasına kıyma ve bulgurlu harç eklenerek yapılan bir yemektir ve bol maydanoz ile servis edilmektedir.
Kelecoş yemeği, birçok bakliyatın bir araya gelmesiyle oluşur ve pul biberli yağ ile tatlandırılır. Yumurta, un ve süt ile hazırlanan lalanga, Erzurum kahvaltılarının vazgeçilmez bir parçasıdır ve 20 dakikada hazırlanabilen bu lezzet, mutlaka denemelisiniz.
Erzurum tatlıları arasında öne çıkan kadayıf dolması, iç harcı ceviz ile doldurulmuş tel kadayıflardan oluşur. Dolma şeklinde sarılan kadayıflar, kızartıldıktan sonra şerbetle buluşturularak servis edilir. Doğal meyvelerden tatlı arayanlar için önerimiz ise dut çullamasıdır; dut, tereyağı ve şekerle hazırlanan bu tatlı, yaklaşık 20 dakikada sofralarda yerini alır.
Yumurta pilavı, Erzurum mutfağına özgü bir lezzet olup, görünümüyle makarnaya benzemektedir. Sadece 5 malzemeden oluşan bu pilav, ceviz ile zenginleştirilerek sunulmaktadır. Gliko ise unutulmaya yüz tutmuş bir yemek olup, bulgur ve un karışımından yapılmaktadır. Tuzlu suda haşlanan köfteler, yoğurt ve domates sosu ile servis edilmektedir.
Erzurum mutfağına ait bir diğer lezzet olan otlu kebap, dereotu, kıyma ve maydanoz ile hazırlanır ve içerisinde iki farklı salça kullanılır. Şiş köfte ise Erzurum’a özgü bir lezzet olup, bazlama ile birlikte servis edilmektedir. Hazırlanan köfte harcı, tahta şişlere geçirilerek kızartılır ve salata ile sunulabilir. Ayrıca, bulgur ve yeşil mercimekten oluşan bir pilav tarifi de bulunmaktadır; bu pilav, sirke ile lezzetlendirilerek hazırlanır.